KRUISBOOGSCHIETEN

RAADSHEER KRUISBOOGSCHIETEN FRED KUYTEN
 

Afbeelding invoegen
 
Hebt u vragen over het kruisboogschieten neem dan contact op met Fred Kuyten via CONTACT.
 

DE GEBOORTE VAN DE KRUISBOOG

Het lijfsbehoud voor de mens, zowel als het verwerven van zijn voedsel, is vanaf de vroegste tijden zijn eerste en belangrijkste zorg geweest. Na de vuiststeen en de knots vond hij de slinger en later de boog uit. Vooral de boog liet de gebruiker toe een doelwit op een iets grotere afstand te bereiken. Onze voorouders zochten vervolgens naar een middel om deze primitieve wapens te verbeteren. 

De combinatie van een boog op een schacht of drager, waarin de noot de pees vasthield, en een aftrekker of hefboom die bij drukking de pees vrijmaakte was de geboorte van de kruisboog. 

De eerste kruisboog dateert van voor onze tijdrekening. Uit documenten, gevonden in de graftomben van Chinese keizers, blijkt dat de promotor van de eerste kruisboog, de Gele Keizer Hoang Ti, 2700 voor Christus was. Vanuit China, via de grote migratiewegen, verschijnt de kruisboog op het schiereiland Indo-china, dan centraal Afrika, en anderzijds Groenland om vandaar uit naar Europa af te dalen. 

De traditionele Indo-Chinese kruisboog is volledig, tot zelfs de pees en de bevedering van de pijlen, van hout en bamboe vervaardigd. 

Het aftrekmechanisme is zeer eenvoudig. Het wapen is licht maar zeer nauwkeurig, en wordt gekarakteriseerd door de lengte van de booglatten ten opzichte van de schacht. 

IN HANDEN VAN GEWIJDE HELDEN 

In de legenden van primitieve volkeren gebruikten de mythologische of gewijde helden de kruisboog. Ook vandaag nog vechten etnische minderheden met kruisbogen. Dit geruisloze wapen wordt in de guerrillastrijd gebruikt tegen de ultramodern bewapende troepen. 

In Afrika wordt de kruisboog voornamelijk gebruikt door de stammen van de vroegere Franse kolonie "Afrique Equatoriale Franšaise" en van Spaans Guinee. Volledig van hout gemaakt, hebben deze kruisbogen een zeer sobere vorm. De schacht is veel langer dan de boog. De schacht is bijna over zijn hele lengte gesplitst en door de schacht bijeen te knijpen wordt het wapen afgeschoten. 

Eerder is reeds gezegd dat de kruisboog in Europa verscheen via Groenland. In de Noorse landen is het wapen zeer populair gebleven en in de "saga's" wordt menige episode verhaald waarbij de kruisboog een voorname rol speelt. In de loop van zijn geschiedenis heeft Finland menigmaal zijn vrijheid aan de kruisboog te danken gehad. 

Naar het zuiden afzakkend verschijnt het wapen dan in Europa. De Gallo-Romeinen schijnen het wapen gekend te hebben. Men moet echter wachten tot de kruistochten, vooraleer de Europeanen de kruisboog terugvinden in de handen van Turken, maar dan van veerkrachtige soepele stalen latten voorzien. 

TECHNISCHE VOORUITGANG

De kruisboog wordt van dan af het wapen bij uitstek van het voetvolk en onttroont de handboog.

Het zal pas het musket zijn dat de kruisboog op zijn beurt zal onttronen. En dan nog zal men langere tijd moeten wachten op de getrokken loop om de precisie van de kruisboog te evenaren. 

De kruisboog was een zeer doeltreffend wapen: draagkracht, precisie, uitzonderlijke doordringkracht, - de wapenuitrusting of het harnas werden gekraakt en doorboord - waren zovele elementen die in zijn voordeel pleitten. Voor het eerst in de geschiedenis kon het voetvolk met dit wapen de geharnaste adel bedreigen en doden. Dit spoorde Paus Innocentius II aan om op het Concilie van Lateranen in 1134 te verkondigen dat het gebruik van de kruisboog verboden was bij oorlogen onder Christenen. Het edict kon echter de vooruitgang niet afremmen en men ging verder met vervaardigen van kruisbogen. 

 
 
 

 

Was de lat soepel, dan kon de kruisboog opgespannen worden met behulp van een haak aan de gordel vastgehecht. De haak greep de pees en de kruisboog werd naar omlaag gedrukt. De pees sprong achter de noot en de boog was opgespannen. Later wordt een katrolletje met een haak gebruikt. De haak werd achter de pees bevestigd, de boog tegen de grond gedrukt door de voet in de beugel te zetten en het been te strekken en aangezien het koord, waarover het katrolletje gleed, aan de gordel bevestigd was kon men aldus de pees achter de noot krijgen. 

Stilaan echter werden de latten massiever en dus moeilijker om op te spannen. De soldaat moet de kruisboog tegen de grond drukken door de voet in de beugel te steken en het been te strekken. Met beide handen wikkelt hij de spanner op. Deze spanner bestaat uit een combinatie van katrolletjes die het opwikkelen vergemakkelijken en twee haken die de pees grijpen in de noot trekken. 


OP ONTDEKKINGSREIS MET COLUMBUS 

De kruisboog is het infanteriewapen bij uitstek geworden, en ook ontdekkingsreizigers die verre landen gingen ontdekken zoals Christoffel, Columbus en Cortez, hadden bij hun bewapende troep steeds enkele kruisboogschutters. De musketten dienden om met veel lawaai de inboorlingen schrik aan te jagen, maar wanneer een doel geraakt moest worden, werd steeds op een kruisboogschutter beroep gedaan. 

Lang nadat de militaire rol van de kruisboog was uitgespeeld bleef de kruisboog nog een geducht jachtwapen, gewaardeerd voor zijn preciesheid en geruisloosheid. Buiten zijn aanwending als krijgs- en jachtwapen werd en wordt de kruisboog nog steeds gebruikt als wedstrijdwapen, en dit zowel op het continent als overzee. 

Van het begin der XIIe eeuw af ziet men in onze streken, in de steden, gemeenten en dorpen, schutterskorpsen ontstaan die zich met de verdediging van de gemeenschap belasten. Zelfs lang nadat de kruisboog als wapen had afgedaan, kwamen deze schutters nog samen om te oefenen of zich met het kruisboogschieten te vermaken. 
 

De gemeentelijke overheden verleende deze gilden privilegies en keuren. Ze werden ingericht als verenigingen waarvan de leden voor hun lidmaatschap te betalen hadden en in een gemeenschappelijk ideaal participeerden. Voor de kruisbooggilden werd dit ideaal geconcretiseerd in een sportieve activiteit, het schieten op doel of op gaai. Van deze activiteiten, die tot de belangrijkste gebeurtenissen gerekend werden, hielden zelfs de vorsten zich niet afzijdig. Zo is in de lange rij van vorsten en edelen die zich tot "Koninck" van een kruisbooggilde schoten, Aartshertogin Isabella te vermelden. Zij slaagde in 1615 er in de "gaai" af te schieten die op de toren van de Zavelkerk te Brussel was uitgestoken. 

In ItaliŰ en San Marino worden de oude zware kruisbogen nog gebruikt door de zeer actieve kruisboogverenigingen. In groot ornaat worden jaarlijks wedstrijden gehouden. De kruisbogen rusten op een schraag. 

WILLEM TELL

           

De meest populaire uitbeelding van de kruisboog komt zeker voor in de geschiedenis van Willem Tell. 

Deze eenvoudige Zwitserse boer weigert de hoed van de Oostenrijkse gouwheer Gessler te groeten. Gessler had die hoed op een staak op het dorpsplein laten tentoonstellen. Als straf moet Tell met een pijl een appel van het hoofd van zijn zoontje afschieten en slaagt daarin. Later zal hij de tiran doden. 

Willem Tell wordt, niettegenstaande zijn succes, toch gevangen genomen doch slaagt er in tijdens zijn overbrenging per bootje naar de gevangenis, dank zij een storm op het vierwoudstedenmeer, te ontsnappen. 

Later zal onze held, dank zij zijn spreekwoordelijke precisie, de tiran door het hart schieten en doden terwijl deze op een paard door een holle weg, de "Hohle Gasse" draaft. Het Tell-epos heeft het nationaal gevoel in Zwitserland diep gemerkt en de held is het symbool van de natie geworden. 

Samenvatting uit: "De kruisboog en de postzegel" 
Door: André van Gillet en Marc de Schrijver 
Uitgegeven door: Antwerps museum en Archief Den Crans Antwerpen 1971/002. Bewerkt door: Frans Bax juli 1992.
 
NASLAGWERK
 
2017
 
KRINGWEDSTRIJD 1 - SINT JAN-BAPTIST DUIZEL:
 
klik afbeelding voor groter formaat!
Afbeelding invoegen

 
2016        
 
ALGEMEEN
KEMPENLAND
2015
 
ALGEMEEN
KEMPENLAND
2014 
 
ALGEMEEN 
  • UITSLAGENHISTORIE KRUISBOOGSCHIETEN IN KEMPENLAND